Optymalizacja procesów produkcyjnych coraz rzadziej dotyczy tylko technologii wytwarzania i zastosowanych urządzeń. W praktyce jednym z kluczowych obszarów wpływających na efektywność produkcji jest zaopatrzenie (upstream) oraz sposób, w jaki informacje o surowcach i materiałach przepływają pomiędzy dostawcami, magazynem i produkcją. W tym kontekście standardy GS1 pełnią rolę fundamentu cyfrowej i procesowej efektywności.
Tekst: Grzegorz Sokołowski, Menedżer rozwoju standardów GS1, GS1 Polska
Zdjęcie: AdobeStock
ETYKIETA LOGISTYCZNA GS1 JAKO PUNKT STARTOWY OPTYMALIZACJI
W 2025 r. jeden z największych polskich producentów syropów, soków i musów, w związku z usprawnianiem procesów w łańcuchu dostaw i wdrożeniem nowoczesnego systemu WMS (Warehouse Management System), zwrócił się do GS1 Polska o wsparcie w zaprojektowaniu rozwiązania opartego o etykietę logistyczną GS1. Celem było wykorzystanie w pełni możliwości systemu WMS, co wymagało wdrożenia automatyzacji odczytu ustandaryzowanych etykiet z kodem kreskowym w procesie przyjęcia dostaw i innych procesach magazynowych (np. pobranie materiałów i surowców do produkcji, inwentaryzacja).
Wdrożenie etykiety logistycznej GS1 przyniosło wymierne i natychmiastowe korzyści operacyjne. Automatyczny odczyt ustandaryzowanej etykiety podczas przyjęcia dostaw eliminuje ręczne wprowadzanie danych, redukuje błędy oraz znacząco skraca czas operacji magazynowych. W wyniku realizacji projektu wypracowane zostały wytyczne dotyczące stosowania etykiety logistycznej GS1 dla dostaw do firmy produkującej soki i syropy, a także przeprowadzono pilotażowe wdrożenie z wybranym dostawcą (dostawa materiałów).
Tabela 1.
Badanie procesów pozwoliło na zebranie wyników przedstawionych w tabeli 1. Wykazane rezultaty oznaczają dla produkcji m.in.:
- szybszą dostępność surowców i materiałów,
- lepszą synchronizację magazynu z planowaniem produkcji,
- mniejsze ryzyko opóźnień wynikających z niezgodności dostaw.
W analizowanym projekcie samo wdrożenie etykiety logistycznej przełożyło się na wzrost produktywności procesu przyjęcia o ok. 8%, co bezpośrednio wpływa na płynność zasilania produkcji.
EDI I MODEL PAPERLESS
Największy potencjał optymalizacyjny ujawnia się jednak wtedy, gdy etykieta logistyczna GS1 zostanie uzupełniona komunikacją EDI (Elektroniczną Wymianą Danych). Zastosowanie komunikatów takich jak ORDERS (zamówienie) i DESADV (awizo dostawy) umożliwia pełne przejście na model Paperless. Model ten obejmuje szereg komunikatów handlowych w połączeniu z etykietą logistyczną GS1 oraz wybrane komunikaty transportowe umożliwiające pełną rezygnację z papierowych dokumentów, które towarzyszą procesom w całym łańcuchu dostaw, na rzecz ich elektronicznych, cyfrowych wersji.
Wdrożenie etykiety logistycznej GS1 przynosi wymierne i natychmiastowe korzyści operacyjne. Automatyczny odczyt ustandaryzowanej etykiety podczas przyjęcia dostaw eliminuje ręczne wprowadzanie danych, redukuje błędy oraz znacząco skraca czas operacji magazynowych
W modelu tym:
- fizyczna jednostka logistyczna (SSCC) jest jednoznacznie powiązana z dokumentami cyfrowymi,
- przyjęcie dostawy może następować niemal automatycznie,
- dane o dostarczonych materiałach są dostępne w systemach produkcyjnych jeszcze przed rozładunkiem.
Przytoczone case study wykazało, że połączenie etykiety logistycznej GS1 z komunikatami EDI przełożyło się na wzrost produktywności aż o 27%, a także znaczącą redukcję kosztów operacyjnych. Dla produkcji oznacza to lepsze planowanie, mniej „gaszenia pożarów” oraz większą stabilność procesów.
KODY GS1 2D – WIĘCEJ DANYCH JEDNYM SKANEM
Elementem, który co prawda nie był zaimplementowany w ramach opisanego case’u, ale który mógłby jeszcze lepiej wpłynąć na optymalizację procesów, jest wykorzystanie kodów 2D od GS1, w szczególności GS1 DataMatrix i GS1 QR. W porównaniu do klasycznych kodów liniowych kody 2D umożliwiają zapis znacznie większego zakresu informacji na relatywnie mniejszej powierzchni.
W praktyce oznacza to, że jedno skanowanie może zasilić system WMS, ERP lub MES kompletnym zestawem danych potrzebnych produkcji, które trudno byłoby umieścić na etykiecie logistycznej z klasycznym kodem 1D, czyli kodem GS1-128. Dla firm produkcyjnych kody GS1 2D stają się narzędziem:
- zwiększającym dokładność traceability,
- wspierającym zarządzanie partiami i jakością,
- przygotowującym organizację na przyszłe wymagania regulacyjne (np. DPP).
Największy potencjał optymalizacyjny etykiety logistycznej ujawnia się poprzez uzupełnienie komunikacją EDI (Elektroniczną Wymianą Danych). Zastosowanie komunikatów takich jak ORDERS (zamówienie) i DESADV (awizo dostawy) umożliwia pełne przejście na model Paperless
STANDARDY GS1 JAKO REALNE WSPARCIE DLA LEAN MANUFACTURING
Opisany przykład jasno pokazuje, że standardy GS1 nie są jedynie narzędziem identyfikacyjnym, lecz praktycznym wsparciem dla koncepcji Lean. Eliminacja marnotrawstw związanych z błędami, oczekiwaniem i ręcznym przetwarzaniem danych jest możliwa tylko wtedy, gdy procesy są oparte na jednolitych, automatycznie przetwarzanych informacjach. Etykieta logistyczna GS1, kody GS1 2D oraz EDI tworzą wspólnie solidne podstawy do tego, by w ramach funkcjonowania produkcji:
- usprawniać zaopatrzenie,
- zwiększać dostępność materiałów,
- redukować koszty i ryzyka operacyjne,
- przygotować firmę na dalszą cyfryzację i nowe wymagania regulacyjne.
PODSUMOWANIE
Optymalizacja produkcji zaczyna się dziś w upstreamie. Doświadczenia z opisanego projektu pokazują, że standaryzacja identyfikacji i komunikacji danych według GS1 jest jednym z bardziej wymiernych sposobów poprawy efektywności operacyjnej. Firmy, które już dziś inwestują w etykiety logistyczne GS1, kody 2D i EDI, budują solidne podstawy pod nowoczesną, odporną i skalowalną produkcję.
GS1 Polska reprezentuje Polskę w międzynarodowym stowarzyszeniu not-for-profit GS1, które od ponad 50 lat rozwija najpowszechniej stosowany system standardów identyfikacyjnych i komunikacyjnych na świecie. Najbardziej znanym standardem GS1 są kody kreskowe (EAN/UPC), używane globalnie i skanowane 10 miliardów razy dziennie.
Standardy opracowane przez GS1 umożliwiają firmom identyfikowanie, gromadzenie i udostępnianie wiarygodnych informacji m.in. o produktach (GTIN), lokalizacjach (GLN), jednostkach logistycznych (SSCC) w całym łańcuchu dostaw. Wykorzystywane są m.in. w handlu, e-commerce, logistyce, budownictwie i ochronie zdrowia. Standardy GS1 pomagają organizacjom działać skuteczniej, bezpieczniej i w sposób bardziej zrównoważony.
GS1 posiada lokalne organizacje członkowskie w 120 krajach i skupia ponad 2 miliony Uczestników Systemu GS1, w tym ponad 49 tysięcy w Polsce.
