Magazyny przestały być obiektami składowania – stają się miejscami uszlachetniania towarów
Outsourcing usług takich jak co-packing, co-manufacturing, lekka produkcja czy obsługa procesów w centrach logistycznych nie powinien być traktowany wyłącznie jako proste przekazanie operacji na zewnątrz. To współpraca, w której operator logistyczny musi dobrze rozumieć cele biznesowe klienta, specyfikę jego produktu, sezonowość sprzedaży, oczekiwany poziom jakości oraz wymagania końcowych odbiorców.
Tekst: Marek Styszyński, Dyrektor Usług Dodanych, Raben Logistics Polska Sp. z o.o.
Zdjęcie: Raben
Partnerskie podejście do współpracy
Firmy wybierające dostawcę powinny zwracać uwagę przede wszystkim na doświadczenie w danym segmencie usług, skalowalność operacji, zaplecze technologiczne i jakość systemów IT. W przypadku usług dodanych ważne jest, czy operator potrafi szybko uruchomić projekt, dostosować zasoby do zmiennego wolumenu, zapewnić kontrolę jakości i przejrzyste raportowanie. Istotna jest również infrastruktura, dedykowane powierzchnie produkcyjne, park maszynowy, rozwiązania automatyzujące procesy, a także certyfikaty i procedury jakościowe, szczególnie w branżach wymagających szczególnej kontroli, np. FMCG, kosmetycznej, chemicznej czy przy produktach ADR.
O sukcesie decyduje także umiejętność wspólnego projektowania rozwiązań. Coraz częściej klient oczekuje nie tylko wykonania zlecenia, ale również doradztwa: jak zaprojektować opakowanie, zoptymalizować proces pakowania, skrócić czas wdrożenia albo przygotować produkt do konkretnej akcji promocyjnej. Właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabiera co-design, czyli współprojektowanie rozwiązań z klientem, od koncepcji, przez testy, aż po wdrożenie operacyjne.
Ma to szczególne znaczenie przy projektach niestandardowych, w których opakowanie, sposób ekspozycji, kompletacja zestawu czy kolejność operacji wpływają zarówno na koszt, jak i na efekt sprzedażowy. Im wcześniej operator logistyczny zostanie włączony w projekt, tym łatwiej ocenić jego wykonalność, dobrać odpowiednie materiały, ograniczyć ryzyko strat i zaproponować rozwiązanie atrakcyjne dla klienta końcowego, a jednocześnie efektywne operacyjnie.
Rynek wymaga
Największy wpływ na rozwój nowoczesnych usług dodanych w logistyce kontraktowej ma rosnąca potrzeba personalizacji, szybkości i elastyczności. Konsumenci oczekują dziś produktów dopasowanych do okazji, sezonu, kanału sprzedaży czy nawet konkretnej kampanii marketingowej. To powoduje rozwój krótkich serii, edycji limitowanych, zestawów prezentowych, kalendarzy adwentowych, displayów, mix-case'ów czy opakowań przygotowanych pod konkretne sieci handlowe.
Drugim istotnym trendem jest rozwój e-commerce i modelu omnichannel. Klienci sprzedają dziś równolegle w kanale tradycyjnym, internetowym, marketplace'ach i social commerce, a każdy z tych kanałów może wymagać innego sposobu przygotowania produktu. Dla operatora logistycznego oznacza to konieczność obsługi nie tylko magazynowania i dystrybucji, ale także kompletacji, pakowania, personalizacji, obsługi zwrotów, a nierzadko również przygotowania produktu do sprzedaży w bardzo krótkim czasie.
Rynek wymaga również coraz większej gotowości do zmian. Promocje są planowane szybciej, okna sprzedażowe są krótsze, a konsumenci oczekują wysokiej dostępności produktu. Dlatego usługi dodane rozwijają się w kierunku większej automatyzacji, lepszego planowania produkcji, integracji systemów oraz szybkiego przełączania zasobów między projektami.
Segmenty dynamiczne
Największe znaczenie usług dodanych obserwujemy w branżach o wysokiej dynamice sprzedaży i dużej rotacji produktów, przede wszystkim w FMCG, handlu detalicznym, kosmetykach, chemii gospodarczej, elektronice, produktach dla zwierząt oraz e-commerce. To segmenty, w których liczy się nie tylko samo dostarczenie towaru, ale także jego odpowiednie przygotowanie do sprzedaży, ekspozycji lub dalszego wykorzystania w procesie produkcyjnym.
Najczęściej realizowane usługi to etykietowanie w różnych formatach i językach, przepakowywanie produktów, tworzenie zestawów promocyjnych i prezentowych, przygotowanie displayów do sieci handlowych, mix-case'ów, multipaków, kalendarzy adwentowych oraz opakowań typu SRP. W przypadku e-commerce dochodzą do tego fulfillment, kompletacja zamówień, pakowanie jednostkowe, obsługa zwrotów, personalizacja zestawów i przygotowanie produktów do wysyłki w różnych kanałach sprzedaży.
Coraz większą rolę odgrywają również usługi z pogranicza logistyki i lekkiej produkcji, takie jak przygotowanie komponentów do montażu, zasilanie linii produkcyjnych, serwis urządzeń, instalacja oprogramowania, znakowanie produktów, prace poligraficzne czy specjalistyczne działania wymagające odpowiednich warunków magazynowych i jakościowych.
Zasoby, czas, jakość
Największym wyzwaniem są zasoby, czas i jakość. Nagły wzrost wolumenu oznacza konieczność szybkiego zwiększenia liczby pracowników, dostępności powierzchni produkcyjnej, materiałów opakowaniowych, maszyn oraz zdolności planistycznych. Jeśli projekt nie jest odpowiednio przygotowany, może pojawić się ryzyko opóźnień, spadku wydajności, błędów jakościowych albo problemów z terminową dystrybucją gotowego produktu.
Zmiana specyfikacji bywa jeszcze bardziej wymagająca, ponieważ wpływa nie tylko na sam proces pakowania czy etykietowania, ale również na dokumentację, instrukcje stanowiskowe, kontrolę jakości, dostępność komponentów, układ linii produkcyjnej i parametry rozliczeniowe. Dlatego tak ważne są wcześniejsze testy, prototypowanie, jasne uzgodnienie wymagań oraz sprawny przepływ informacji między klientem, operacją, działem jakości, zakupami i zespołami planowania.
W praktyce odpowiedzią na takie sytuacje jest m.in. dobre planowanie zasobów, wykorzystanie systemów wspierających harmonogramowanie i monitorowanie produkcji, praca w sieci lokalizacji oraz możliwość elastycznego uruchamiania dodatkowych mocy, korzystając z multiklienckich operacji, które dają wysoką elastyczność i zdolność do adaptacji zmian planów produkcji. Duże znaczenie ma również doświadczenie zespołów, które potrafią szybko ocenić, jakie skutki operacyjne wywoła zmiana po stronie klienta.
Powierzyć i zyskać
Jakie konkretne korzyści może zyskać firma, powierzając usługi dodane firmie zewnętrznej? Przede wszystkim firma zyskuje elastyczność i dostęp do kompetencji, których nie musi budować od podstaw wewnątrz organizacji. Outsourcing usług dodanych pozwala skupić się na podstawowej działalności, a jednocześnie korzystać z doświadczenia operatora, gotowej infrastruktury, wyspecjalizowanych zespołów, systemów IT i rozwiązań automatyzujących procesy.
Korzyścią jest także szybsze wejście produktu na rynek. Jeżeli operator logistyczny potrafi przejąć proces pakowania, etykietowania, kompletacji, przygotowania displayów czy zestawów promocyjnych, klient może szybciej reagować na działania konkurencji, sezonowość i potrzeby sieci handlowych. W praktyce usługi dodane stają się narzędziem przewagi konkurencyjnej, bo pozwalają sprawniej przygotować produkt do sprzedaży i lepiej dopasować go do oczekiwań odbiorców.
Nie bez znaczenia są również koszty. Operator obsługujący wielu klientów może efektywniej wykorzystywać zasoby, powierzchnię, ludzi i maszyny. Dla klienta oznacza to ograniczenie kosztów stałych, brak konieczności inwestowania we własne linie, mniejsze ryzyko operacyjne i możliwość korzystania z rozwiązań skalowanych do aktualnych potrzeb.
Cena zaufania
Kalkulacja ceny w usługach dodanych powinna być przede wszystkim przejrzysta i zrozumiała dla klienta. W praktyce opiera się na analizie czasu pracy, liczby operacji, potrzebnych zasobów, materiałów, wykorzystania powierzchni, poziomu automatyzacji, wymagań jakościowych oraz stopnia złożoności projektu. Inaczej wycenia się prostą, powtarzalną usługę etykietowania, a inaczej projekt wymagający zaprojektowania opakowania, testów, dedykowanej linii, zakupu komponentów i rozszerzonej kontroli jakości.
W przypadku standardowych usług często sprawdza się model stałej stawki jednostkowej, ponieważ klient z góry wie, jaki koszt poniesie za konkretną operację. Przy bardziej złożonych projektach lepszym rozwiązaniem bywa model oparty na otwartej kalkulacji kosztów, w której wspólnie z klientem omawia się założenia, nakłady, ryzyka i możliwe scenariusze zmian wolumenu.
Zaufanie buduje się nie najniższą ceną, ale przewidywalnością, uczciwym pokazaniem struktury kosztów i konsekwentnym monitorowaniem efektywności operacyjnej. Klient powinien rozumieć, za co płaci i jak dana usługa wpływa na jego łańcuch dostaw, czas realizacji, jakość produktu oraz możliwość szybkiej reakcji na rynek. Dobre podejście cenowe to takie, które łączy konkurencyjność z bezpieczeństwem realizacji i długofalową stabilnością współpracy.
